BMI là gì? Cách tính BMI và bảng phân loại BMI chuẩn cho người châu Á

BMI (Body Mass Index) hay chỉ số khối cơ thể là một chỉ số được sử dụng phổ biến để đánh giá sơ bộ tình trạng cân nặng của một người dựa trên hai yếu tố là cân nặng và chiều cao.

Việc tính BMI khá đơn giản nhưng có thể giúp mỗi người nhận biết mình đang ở nhóm thiếu cân, cân nặng bình thường, thừa cân hay béo phì. Tuy nhiên, BMI chỉ mang tính chất sàng lọc và cần được kết hợp với các chỉ số sức khỏe khác để đánh giá thể trạng toàn diện.

Trong bài viết này, Thiết bị Y tế Minh An sẽ hướng dẫn cách tính BMI, bảng phân loại BMI dành cho người châu Á, cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng chỉ số này.

1. BMI là gì?

BMI là viết tắt của Body Mass Index, được hiểu là chỉ số khối cơ thể. Đây là chỉ số được tính dựa trên cân nặng và chiều cao của một người trưởng thành.

BMI thường được sử dụng như một công cụ sàng lọc để nhận biết tình trạng cân nặng và nguy cơ liên quan đến thừa cân, béo phì.

Tuy nhiên, BMI không đo trực tiếp lượng mỡ trong cơ thể và cũng không phân biệt được cân nặng đến từ cơ bắp, xương hay mô mỡ. Vì vậy, không nên sử dụng BMI như một tiêu chí duy nhất để kết luận một người có hoàn toàn khỏe mạnh hay không.

2. Vì sao nên theo dõi chỉ số BMI?

Theo dõi BMI định kỳ có thể mang lại một số lợi ích:

Sàng lọc tình trạng thiếu cân, thừa cân và béo phì

BMI giúp đánh giá nhanh mối tương quan giữa cân nặng và chiều cao. Qua đó, bạn có thể nhận biết mình có đang nằm ngoài khoảng cân nặng được xem là phù hợp hay không.

Theo dõi sự thay đổi thể trạng

Khi cân nặng thay đổi theo thời gian, BMI cũng thay đổi tương ứng. Việc theo dõi BMI cùng với cân nặng có thể giúp bạn nhận biết xu hướng tăng hoặc giảm cân.

Hỗ trợ nhận diện nguy cơ sức khỏe

Thừa cân và béo phì có thể liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2 và các rối loạn chuyển hóa.

Tuy nhiên, BMI cao không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc bệnh, cũng như BMI bình thường không đảm bảo hoàn toàn không có nguy cơ sức khỏe.

3. Công thức tính BMI chuẩn

BMI được tính theo công thức:

BMI = Cân nặng (kg) / [Chiều cao (m)]²

Trong đó:

  • Cân nặng được tính bằng kilogram (kg).
  • Chiều cao được tính bằng mét (m).
  • Kết quả BMI được biểu thị bằng kg/m².

Ví dụ cách tính BMI

Một người có:

  • Cân nặng: 68 kg
  • Chiều cao: 1,70 m

Áp dụng công thức:

BMI = 68 / (1,70 × 1,70) ≈ 23,5 kg/m²

Như vậy, BMI của người này khoảng 23,5 kg/m².

Khi đánh giá kết quả, cần lựa chọn bảng phân loại phù hợp với đối tượng và hướng dẫn chuyên môn được sử dụng.

4. Cách đo cân nặng và chiều cao để tính BMI chính xác

Để kết quả BMI có ý nghĩa hơn, bạn nên đo cân nặng và chiều cao tương đối chính xác.

Khi đo cân nặng

  • Sử dụng cân có độ chính xác tốt.
  • Đặt cân trên bề mặt phẳng, chắc chắn.
  • Nên cân vào cùng một thời điểm khi cần theo dõi định kỳ.
  • Có thể cân vào buổi sáng, sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn uống.
  • Mặc quần áo nhẹ và hạn chế mang theo các vật dụng có trọng lượng đáng kể.

Khi đo chiều cao

  • Đứng thẳng, hai chân đặt sát nhau.
  • Gót chân và cơ thể giữ tư thế thẳng.
  • Đầu hướng thẳng, không cúi hoặc ngửa quá mức.
  • Đo từ mặt sàn đến đỉnh đầu.
  • Nếu chiều cao được đo bằng centimet, cần đổi sang mét trước khi tính BMI.

Ví dụ: 170 cm = 1,70 m.

5. Bảng phân loại BMI dành cho người châu Á

Ngưỡng phân loại BMI có thể khác nhau tùy theo quần thể và hướng dẫn chuyên môn. Đối với người châu Á, một số hệ thống sử dụng ngưỡng BMI thấp hơn so với phân loại chung nhằm lưu ý nguy cơ chuyển hóa có thể xuất hiện ở mức BMI thấp hơn.

Bảng tham khảo:

Phân loại BMI người châu Á (kg/m²) Phân loại WHO quốc tế (kg/m²)
Thiếu cân < 18,5 < 18,5
Bình thường 18,5 – 22,9 18,5 – 24,9
Thừa cân 23,0 – 24,9 25,0 – 29,9
Béo phì độ I 25,0 – 29,9 30,0 – 34,9
Béo phì độ II ≥ 30,0 ≥ 35,0

Lưu ý: Đây là các ngưỡng tham khảo dành cho người châu Á và không phải một bảng tiêu chuẩn riêng biệt chỉ áp dụng cho người Việt Nam. Khi đánh giá sức khỏe, bác sĩ hoặc nhân viên y tế có thể xem xét thêm vòng eo, huyết áp, đường huyết, thành phần cơ thể, tuổi, giới tính và tiền sử bệnh.

6. BMI bao nhiêu là bình thường?

Theo bảng phân loại thường được sử dụng cho người châu Á, BMI từ 18,5 đến 22,9 kg/m² thuộc nhóm bình thường.

Tuy nhiên, việc có BMI trong khoảng này không có nghĩa là cơ thể chắc chắn không có vấn đề sức khỏe.

Ví dụ, một người có BMI bình thường nhưng có nhiều mỡ vùng bụng vẫn có thể đối mặt với một số nguy cơ chuyển hóa. Ngược lại, người có BMI cao do có khối lượng cơ lớn chưa chắc đã có tỷ lệ mỡ cơ thể cao.

Vì vậy, BMI nên được xem là một chỉ số sàng lọc, không phải tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá sức khỏe.

7. Những hạn chế của chỉ số BMI

Mặc dù đơn giản và dễ áp dụng, BMI vẫn có một số hạn chế.

Người tập luyện thể thao hoặc tập gym

Những người có khối lượng cơ bắp lớn có thể có BMI cao dù tỷ lệ mỡ cơ thể thấp. Trong trường hợp này, chỉ dựa vào BMI có thể dẫn đến đánh giá chưa chính xác.

Người cao tuổi

Khi tuổi tăng, khối lượng cơ có thể giảm trong khi tỷ lệ mỡ tăng. Vì vậy, một người có BMI bình thường vẫn có thể có lượng mỡ cơ thể hoặc mỡ nội tạng cao.

Không phản ánh sự phân bố mỡ

BMI không cho biết mỡ tập trung ở đâu trên cơ thể. Đặc biệt, lượng mỡ tích tụ quanh vùng bụng có thể liên quan đến nguy cơ chuyển hóa và tim mạch.

Do đó, bên cạnh BMI, có thể kết hợp theo dõi:

  • Vòng eo.
  • Tỷ lệ eo/hông (WHR).
  • Tỷ lệ mỡ cơ thể.
  • Huyết áp.
  • Đường huyết và các chỉ số chuyển hóa khác.

8. Câu hỏi thường gặp về BMI

BMI ở trẻ em có giống người lớn không?

Không. Cách tính BMI ở trẻ em vẫn dựa trên cân nặng và chiều cao, nhưng cách đánh giá khác với người trưởng thành.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, chỉ số BMI cần được đối chiếu theo tuổi và giới tính, thường thông qua biểu đồ tăng trưởng hoặc các tiêu chuẩn BMI theo tuổi. Vì vậy, không nên sử dụng bảng phân loại BMI dành cho người trưởng thành để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ.

Nam và nữ có cách tính BMI khác nhau không?

Không. Công thức tính BMI cơ bản ở nam và nữ trưởng thành là giống nhau:

BMI = Cân nặng (kg) / [Chiều cao (m)]²

Tuy nhiên, khi đánh giá tình trạng sức khỏe, giới tính vẫn là một yếu tố cần được xem xét cùng với tuổi, vòng eo, thành phần cơ thể và các chỉ số chuyển hóa khác.

BMI bao nhiêu là bình thường?

Theo một số phân loại được sử dụng cho người châu Á, BMI từ 18,5 đến 22,9 kg/m² thuộc nhóm bình thường.

Tuy nhiên, BMI chỉ là một chỉ số sàng lọc. Người có BMI trong mức bình thường vẫn có thể có tỷ lệ mỡ cơ thể hoặc mỡ vùng bụng cao. Vì vậy, cần kết hợp BMI với các yếu tố sức khỏe khác để có đánh giá toàn diện hơn.

BMI cao có phải là béo phì không?

Không nhất thiết. BMI cao có thể thuộc nhóm thừa cân hoặc béo phì theo ngưỡng phân loại đang áp dụng, nhưng chỉ số này không phân biệt cân nặng đến từ cơ bắp hay mỡ. Nên kết hợp thêm vòng eo và các chỉ số sức khỏe liên quan.

BMI có phản ánh chính xác lượng mỡ trong cơ thể không?

Không. BMI chỉ dựa trên chiều cao và cân nặng nên không cho biết chính xác tỷ lệ mỡ hoặc vị trí tích tụ mỡ. Nếu cần đánh giá thành phần cơ thể, có thể kết hợp đo vòng eo hoặc sử dụng phương pháp đánh giá thành phần cơ thể phù hợp.

Những trường hợp nào không nên chỉ dựa vào BMI?

BMI không nên được sử dụng làm tiêu chí duy nhất đối với trẻ em, phụ nữ mang thai, vận động viên có khối lượng cơ lớn và người cao tuổi có thay đổi đáng kể về khối lượng cơ. Những trường hợp này có thể cần phương pháp đánh giá riêng theo hướng dẫn chuyên môn.

BMI là chỉ số đơn giản, dễ tính và hữu ích trong việc sàng lọc tình trạng cân nặng ở người trưởng thành. Tuy nhiên, BMI không phản ánh đầy đủ lượng mỡ, khối lượng cơ hoặc sự phân bố mỡ trong cơ thể.

Thay vì chỉ quan tâm đến một con số BMI, bạn nên kết hợp theo dõi cân nặng, vòng eo và các chỉ số sức khỏe cần thiết để hiểu rõ hơn về thể trạng của mình.

TBYT Minh An hướng đến việc cung cấp các thiết bị y tế hỗ trợ theo dõi sức khỏe tại nhà, giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc bản thân và gia đình.

Khám phá các thiết bị theo dõi sức khỏe tại TBYT Minh An để lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu của bạn.

TBYT Minh An – Đồng hành cùng bạn trong hành trình chăm sóc sức khỏe mỗi ngày.

Tài liệu tham khảo

  1. World Health Organization (WHO) – Body mass index (BMI): https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/GHO/body-mass-index
  2. WHO Expert Consultation – Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14726171/
  3. Obesity in South and Southeast Asia – A new consensus on care and management: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10078503/